Sau đám tang bố hơn một tuần, anh trai gọi ba anh em tôi về nhà. Anh nói “Bố để lại ít tài sản. Hôm nay anh em mình ngồi lại cho rõ.” Căn nhà, mảnh vườn và một khoản tiền bố gửi ngân hàng. Nhưng vừa ngồi xuống, anh không lấy giấy tờ nhà đất ra. Anh đặt lên bàn một cuốn sổ cũ. Ngoài bìa là hai chữ bố viết “SỔ NỢ.” Em gái nhìn anh “Bố còn nợ ai à” Anh lắc đầu. “Đọc đi.” Tôi mở trang đầu. Không có tên ngân hàng. Không có số tiền vay. Chỉ có những dòng rất ngắn “Tháng 92004 — vay anh Hùng 2 triệu cho thằng cả nhập học.” “Tháng 62008 — cô Lan cho mượn 5 triệu chữa chân cho con bé út.” “Tháng 32011 — chú Thành cho mượn xe chở thằng hai đi viện.” Có khoản bố đã gạch đi. Có khoản vẫn còn nguyên. “Tại sao bố không trả hết” Anh trai không đáp. Anh lật gần cuối cuốn sổ. Ở đó không còn ghi tiền nữa. “Bà Tư — những ngày mẹ chúng nó nằm viện, ngày nào cũng mang cơm sang.” “Chú Thành — đêm mưa chở thằng hai đi cấp cứu, không lấy một đồng.” “Cô Lan — cho con bé út ở nhờ ba tháng ôn thi.” “Bác Hùng — lúc nhà khó nhất vẫn cho vay, chưa từng sang đòi.” Tôi đọc chậm lại. Đến trang cuối, chỉ có một câu “Tiền trả được thì bố đã cố trả. Còn những món nợ này, bố trả chưa hết.” Cả ba anh em không ai nói gì. Anh trai lúc ấy mới lấy từ trong cuốn sổ ra một tờ giấy gấp tư. Là nét chữ của bố. “Các con, Nhà và tiền bố để lại, ba đứa chia thế nào cho thuận thì chia. Nhưng trước khi chia những thứ bố có, bố muốn các con biết gia đình mình đã từng nhận những gì.” “Có những năm các con còn nhỏ, bố mẹ nghèo đến mức một trận ốm cũng đủ làm cả nhà lao đao. Nếu ngày ấy không có họ hàng, hàng xóm và những người chìa tay ra đúng lúc, có lẽ bố mẹ đã không nuôi được các con đến ngày hôm nay.” Ngày bé, tôi cứ tưởng mình lớn lên chỉ bằng tiền bố mẹ kiếm được. Đến hôm ấy tôi mới biết… Trong tuổi thơ của ba anh em còn có phần của rất nhiều người mà chúng tôi gần như đã quên. Em gái hỏi “Thế bố muốn mình trả những khoản này à” Anh trai lắc đầu rồi chỉ xuống cuối lá thư. “Bố không bắt các con trả thay bố. Bố chỉ sợ sau này bố mẹ không còn, các con có nhà, có tiền, rồi tưởng rằng gia đình mình tự đi đến được ngày hôm nay.” Ngay dưới đó, bố viết thêm “Nếu còn trả được bằng tiền thì trả. Nếu người ta không nhận, hãy nhớ lúc họ cần thì mình đừng quay mặt đi. Còn nếu chẳng còn cơ hội trả cho đúng người nữa… thì trả cho một người khác.” Tôi đọc đến đó thì nghẹn lại. Tôi nhớ bác Hùng đã mất vài năm trước. Nhớ bà Tư giờ đã ngoài tám mươi. Nhớ chú Thành ngày trước có chiếc xe máy cũ, giữa đêm mưa vẫn chở tôi hơn hai mươi cây số đến bệnh viện. Tôi từng gặp chú rất nhiều lần sau này, nhưng chưa một lần nói “Ngày ấy cháu cảm ơn chú.” Hôm đó ba anh em chưa chia tài sản ngay. Anh trai bảo “Mai anh sang thăm bà Tư. Hai đứa đi cùng không” Cả hai chúng tôi đều gật đầu. Cuốn sổ nợ vẫn nằm giữa bàn. Nhưng đến lúc ấy tôi mới hiểu Thứ bố để lại đầu tiên không phải một danh sách những gì gia đình còn thiếu người khác. Mà là một danh sách những người đã từng tử tế với gia đình mình. Bố sợ chúng tôi đếm tiền mà quên mất có những thứ trong đời chưa bao giờ đo được bằng tiền. Một đứa trẻ lớn lên không chỉ nhờ cơm của bố, áo của mẹ. Đôi khi còn nhờ một chuyến xe lúc nửa đêm, một bữa cơm người hàng xóm mang sang, một khoản tiền ai đó cho vay đúng lúc… và cả những ân tình mà đến khi trưởng thành ta mới đủ lớn để nhìn thấy. Cuối cùng, nhà và tiền rồi cũng được chia. Riêng cuốn sổ, chẳng ai nhận. Anh trai đặt nó lại vào ngăn tủ của bố. Anh nói “Cứ để đây. Sau này con cháu về, cho chúng nó đọc.” Tôi nhìn hai chữ “SỔ NỢ” ngoài bìa rất lâu. Có lẽ bố nói đúng. Tài sản có thể chia cho từng người. Nhưng ân tình của một gia đình… thì đời sau vẫn còn phần phải nhớ. #chuyendoi #tamtrang #fyp #xuhuongtiktok